Το νόημα του συστήματος

Το νόημα του συστήματος

«Είναι πάρα πολύ εύκολο να φτιάξεις μια ιδεολογία ή μια θεωρία για την κοινωνία και να καλέσεις τους ανθρώπους να την εφαρμόσουν. Είναι όμως τρομερά δύσκολο, σχεδόν ανυπέρβλητο, να ξεπεράσεις το εμπόδιο του εαυτού σου, της κουλτούρας που σου πότισαν από τα γεννοφάσκια σου και των δεσμών που έχει δέσει γύρω σου το σύστημα.»

Αποσπάσματα | Χαμογέλα, ρε, τι σου ζητάνε; | Χρόνης Μίσσιος

Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πραγματικό νόημα του συστήματος: δεν χρειάζεται πάντα να επιβάλλει τη δύναμή του. Αρκεί να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα, τα όρια του εφικτού και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο ασκούμε την εξουσία.

Κάπως έτσι αποκτά ενδιαφέρον και ο νέος τρόπος επικοινωνίας που καθιερώνει ο Δήμαρχος Σαρωνικού με τους πολίτες.

Με ερωτήσεις που, μέχρι στιγμής, κανείς δεν μπορεί να δει — πέρα από τον ίδιο και τους επιτελείς του.

Σε πρώτη φάση, απάντησε με βίντεο σε βασικά ζητήματα που αφορούν τον Δήμο. Μια πρωτοβουλία που, θεωρητικά, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας με τους πολίτες.

Το ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο τι απαντά ένας δήμαρχος. Είναι και ποια ερωτήματα επιλέγει να απαντήσει, τι αφήνει έξω από τη συζήτηση και, κυρίως, αν η επικοινωνία οδηγεί τελικά σε ενημέρωση ή απλώς σε μια διαφορετική εκδοχή της ίδιας πολιτικής πρακτικής.

Και κάπου εδώ αρχίζουν τα ενδιαφέροντα.

Αποχέτευση

Ξεκινώντας από το βασικότερο ίσως πρόβλημα, τουλάχιστον από την πλευρά της δημόσιας υγιεινής: την αποχέτευση.

Η απάντηση είναι ότι το έργο βρίσκεται σε καλό δρόμο. «Προχωράμε».

Μόνο που πρόκειται για ένα έργο που δρομολογήθηκε με μεγάλες καθυστερήσεις από προηγούμενες διοικήσεις και, αν όλα εξελιχθούν ομαλά, θα ολοκληρωθεί από επόμενες.

Μέχρι τότε, όμως, τι γίνεται;

Μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο, θα συνεχίσουμε να ζούμε αυτό που ζούμε; Θα απολαμβάνουμε δρόμους στους οποίους καταλήγουν λύματα επειδή κάποιοι συμπολίτες μας επιλέγουν να τα απορρίπτουν όπου βρουν;

Και εδώ υπάρχει ένα ερώτημα που δεν αφορά μόνο τον Δήμο.

Αφορά και εμάς.

Γιατί η διοίκηση έχει ευθύνη για τις υποδομές, τον έλεγχο και την αντιμετώπιση του προβλήματος. Ο πολίτης, όμως, έχει ευθύνη για τη συμπεριφορά του.

Το ότι κάποιος ψηφίζει μια δημοτική αρχή δεν του δίνει και το δικαίωμα να ρυπαίνει τον δρόμο στον οποίο ζει.

Καθαριότητα

Αναφέρθηκε επίσης στην καθαριότητα, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Αναμενόμενο, θα μπορούσε να πει κανείς. Και πράγματι, το πρόβλημα υπήρχε και επί προηγούμενων διοικήσεων και, σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, ήταν τότε ακόμη εντονότερο.

Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που αξίζει να θυμηθούμε.

Την πρώτη χρονιά της σημερινής διοίκησης, όταν εργαζόμενοι στην καθαριότητα βγήκαν περισσότερο από τα γραφεία και βρέθηκαν εκεί όπου πραγματικά υπήρχε ανάγκη, η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη.

Τι άλλαξε;

Γιατί, αν γνωρίζουμε τι λειτούργησε, το λογικό θα ήταν να το διατηρήσουμε και να το βελτιώσουμε.

Και ύστερα υπάρχει και το άλλο.

Το «μη βγάζετε τα σκουπίδια από τα σπίτια σας γιατί χαλάμε την εικόνα του Δήμου» — ή, τέλος πάντων, η λογική που βρίσκεται πίσω από αυτή την προτροπή.

Εδώ πλέον δεν μιλάμε απλώς για καθαριότητα.

Μιλάμε για το αν το πρόβλημα είναι τα σκουπίδια ή το γεγονός ότι τα σκουπίδια φαίνονται.

Και αυτή είναι μια πολύ διαφορετική συζήτηση.

Γερακίνα

Στη Γερακίνα, χωρίς να έχει παρουσιαστεί κάποια συγκεκριμένη πρόταση-λύση για τα πράσινα, τουλάχιστον επισήμως, επανήλθε το θέμα του οριστικού τέλους τους.

Είναι εφικτό;

Αν είναι, ας μας εξηγήσει κάποιος πώς.

Αν δεν είναι, τότε γιατί επανέρχεται;

Γιατί οι πολίτες δεν χρειάζονται μόνο διαπιστώσεις. Χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις, χρονοδιαγράμματα και κυρίως να γνωρίζουν τι ακριβώς πρόκειται να αλλάξει στην καθημερινότητά τους.

Αλυκές Αναβύσσου

Εδώ, πριν προχωρήσουμε, χρειάζεται μια διευκρίνιση.

Ο λόγος γίνεται για την παραλία των Αλυκών.

Οι Αλυκές αποτελούν ιστορία. Η παραλία των Αλυκών, όμως, είναι μια άλλη ιστορία. Αυτή τη φορά, πονεμένη.

Και υπάρχει ένα ερώτημα που δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να συμβεί το κακό για να απαντηθεί:

Σε περίπτωση πυρκαγιάς, υπάρχει άμεση και ασφαλής λύση πρόσβασης και απομάκρυνσης;

Γιατί σε τέτοια ζητήματα δεν αρκεί να συζητάμε όταν υπάρχει πρόβλημα. Η πρόληψη είναι αυτή που κρίνεται πριν από την κρίση.

Οι λακκούβες και η οδοποιία

Και μετά έχουμε τις λακκούβες.

Ένα τεράστιο πρόβλημα, που φαίνεται να δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει ο Δήμος.

Η προηγούμενη διοίκηση και οι ψυχρές σχέσεις της με την τότε Περιφερειακή Διοίκηση φαίνεται ότι έπαιξαν τον ρόλο τους, με αποτέλεσμα — σε αντίθεση με τον Δήμο Λαυρεωτικής — να μην υπάρξει αντίστοιχη χρηματοδότηση για την οδοποιία.

Σήμερα, λοιπόν, μιλάμε για μπαλώματα.

Μόνο που τα μπαλώματα δεν είναι λύση. Είναι παράταση του προβλήματος.

Και όταν ένα πρόβλημα παρατείνεται για χρόνια, κάποια στιγμή παύει να είναι απλώς τεχνικό.

Γίνεται πολιτικό.

Τα ερωτήματα που παραμένουν

Υπάρχουν όμως και ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν.

Τι γίνεται με την εξέλιξη του διαχειριστικού ελέγχου;

Τι γίνεται με την ΕΔΕ για τη χρήση μηχανημάτων του Δήμου για εξυπηρετήσεις πολιτών;

Ποιο ήταν τελικά το αποτέλεσμα της συμμετοχής του Δήμου στη δικαστική υπόθεση μεταξύ ιδιώτη και του Ναυτικού Ομίλου Μαύρου Λιθαρίου;

Και, κυρίως, θα πάρουν οι πολίτες συγκεκριμένες απαντήσεις;

Γιατί η επικοινωνία με τους πολίτες δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε όσα επιλέγει η διοίκηση να παρουσιάσει.

Η πραγματική επικοινωνία αρχίζει όταν ο πολίτης μπορεί να ρωτήσει.

Και κυρίως όταν μπορεί να πάρει απάντηση ακόμη και σε αυτό που η διοίκηση δεν θα επέλεγε από μόνη της να συζητήσει.

Και το ασθενοφόρο;

Και φτάνουμε στο τελευταίο.

Ίσως και στο πιο απλό.

Θα ακουστεί ποτέ μια ταπεινή συγγνώμη για το ασθενοφόρο που σταθμεύει «μονίμως» στο Λαγονήσι;

Όχι ως επικοινωνιακή κίνηση.

Όχι ως παραδοχή για την παραδοχή.

Αλλά ως μια στοιχειώδης αναγνώριση ότι κάποια πράγματα δεν έγιναν όπως έπρεπε.

Γιατί τελικά αυτό είναι και το δύσκολο κομμάτι της διοίκησης.

Όχι να παρουσιάζεις αυτά που πήγαν καλά.

Αλλά να μπορείς να κοιτάξεις κατάματα αυτά που δεν πήγαν καλά και να πεις:

Έκανα λάθος.

Ίσως εκεί ακριβώς να βρίσκεται και η ουσία όσων έγραφε ο Μίσσιος.

Το σύστημα δεν είναι μόνο οι νόμοι, οι κανονισμοί, οι υπηρεσίες και οι διοικήσεις.

Είναι και η νοοτροπία.

Η νοοτροπία του «έτσι γίνεται».

Του «έτσι το βρήκα».

Του «φταίνε οι προηγούμενοι».

Του «φταίνε οι άλλοι».

Και, τελικά, του «αρκεί να φαίνεται ότι κάτι κάνουμε».

Αν όμως θέλουμε πραγματικά μια διαφορετική σχέση Δήμου και πολίτη, τότε ίσως πρέπει να ξεκινήσουμε από κάτι πολύ απλό:

Να μη φοβόμαστε τις ερωτήσεις.

Και να μην επιλέγουμε μόνο εκείνες στις οποίες γνωρίζουμε ήδη την απάντηση.